IEA - World Energy Outlook 2013: Καταλυτικός ο ρόλος του μη συμβατικού αερίου

Σημαντικό ρόλο στη μελλοντική προμήθεια φυσικού αερίου αναμένεται να διαδραματίσει η ανάπτυξη μη συμβατικού αερίου σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με το World Energy Outlook 2013 της IEA.

Μέχρι το 2020, ΗΠΑ και Καναδάς θα αποτελέσουν τους δύο βασικούς παίκτες της αγοράς, καλύπτοντας το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ από το 2020 και μετά θα επέλθουν ανακατατάξεις στην αγορά με νέες χώρες όπως η Κίνα να αυξάνουν το μερίδιό τους.

Σύμφωνα με την ΙΕΑ, αποθέματα μη συμβατικού φυσικού αερίου (σχιστολιθικό αέριο, tight gas, μεθάνιο από κοιτάσματα άνθρακα - CBM) υπάρχουν άφθονα σε παγκόσμια κλίμακα. Για το λόγο αυτό, τα στοιχεία για το σχιστολιθικό αέριο έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω για πολλές χώρες, με βάση την επικαιροποιημένη αξιολόγηση των 137 σχιστολιθικών σχηματισμών σε 41 χώρες. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα διαθέσιμα αποθέματα ως τα τέλη του 2012 (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Εν αντιθέσει με την πρόοδο της Βόρειας Αμερική σε αυτό τον τομέα, αρκετές χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στην ανάπτυξη των πόρων αυτών. Οι γεωλογικές και κανονιστικές διαφορές και οι συνθήκες της αγοράς θα «υπαγορεύσουν» τη φύση και το ρυθμό ανάπτυξης του shale gas.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η παραγωγή μπορεί να παρεμποδιστεί από: τις δυσμενείς γεωλογικές συνθήκες, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του fracking (υδραυλικής ρωγμάτωσης) που σχετίζονται με τη μόλυνση υδάτων και τον κίνδυνο διαρροής μεθανίου, την αντίθεση της τοπικής κοινωνίας, την ελλιπή πρόσβαση σε πόρους, την απουσία υποδομών για τη διασύνδεση με τις τοπικές πετρελαϊκές, την έλλειψη επενδυτικού ενδιαφέροντος κ.ά. Στον αντίποδα, η περαιτέρω πρόοδος της τεχνολογίας στο κομμάτι της παραγωγής θα μπορούσε να επιταχύνει τις εξελίξεις.

 

Παγκόσμια παραγωγή μη συμβατικού φυσικού αερίου

Το 2011 έληξε με την παγκόσμια παραγωγή μη συμβατικού φυσικού αερίου περίπου στα 560 bcm (δισ. κυβικά μέτρα). Σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies» [δείτε εδώ σχετικά με τα σενάρια της έκθεσης], για το 2035, υπολογίζεται να φτάσει τα 1.330 bcm, με το μερίδιό του στην παγκόσμια παραγωγή φυσικού αερίου να κυμαίνεται μεταξύ 17-27%. Όσον αφορά στη συμμετοχή του στην αύξηση της παραγωγής έως το 2035, αυτή ανέρχεται σε 48%.

Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν κορυφαίος παραγωγός, με χώρες όπως η Κίνα να αναδεικνύονται με σημαντικά μερίδια αγοράς. Στο διάγραμμα που ακολουθεί αποτυπώνεται η παραγωγή της κάθε χώρας βάση του Σεναρίου «New Policies» (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα, η παραγωγή shale gas αυξαίνεται σε απόλυτους όρους, ενώ το CBM φαίνεται να τετραπλασιάζεται (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

 

Μπαίνουν νέοι «παίκτες» στην παραγωγή

Πάνω από το ήμισυ της παραγωγής μη συμβατικού αερίου, ως το 2020, θα προέλθει από τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Παρόλα αυτά, η μελέτη αναφέρει ότι ως το 2020, το μερίδιό τους, σε παγκόσμιο επίπεδο, θα μειωθεί στο 80%, καθώς η παραγωγή σε Κίνα και Αυστραλία θα αρχίσει να αυξάνεται. Ανακατατάξεις θα υπάρξουν στην αγορά και μετά το 2020.

Να σημειωθεί ότι το 2011, το μερίδιο που κατείχαν στη συνολική παραγωγή ξεπέρασε το 90%.

Στο διάγραμμα φαίνεται η ανάπτυξη μη συμβατικού αερίου ανά τύπο σε επιλεγμένες χώρες, τις περιόδους 2011-2020 και 2020-2035 (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Η απότομη αύξηση παραγωγής μη συμβατικού φυσικού αερίου στις ΗΠΑ -ειδικά σχιστολιθικού αερίου- επιβραδύνθηκε το 2012, καθώς οι πολύ χαμηλές τιμές φυσικού αερίου οδήγησαν σε λιγότερες γεωτρήσεις.

Σύμφωνα με τη μελέτη, με την πάροδο του χρόνου, το ενδιαφέρον των αγορών θα στραφεί στο ξηρό αέριο (dry gas), που είναι πιο κερδοφόρο και υπολογίζεται στα 4,50 - 6 δολ. ανά MBtu. Συνολικά, η παραγωγή αμερικάνικου μη συμβατικού φυσικού αερίου, ως το 2035, θα φτάσει τα 600 bcm, ενώ υπάρχει το ενδεχόμενο να περιοριστούν οι πόροι λίγο πριν τη λήξη της εξεταζόμενης περιόδου.

Οποιαδήποτε δυσμενής αλλαγή στο γενικά ευνοϊκό κανονιστικό και λειτουργικό περιβάλλον των ΗΠΑ, θα μπορούσε να έχει σημαντική επίδραση στις προοπτικές παραγωγής. Η πιθανότητα αυτή συνδέεται, με τον τρόπο που η βιομηχανία θα ανταποκριθεί στις ανησυχίες των πολιτών αναφορικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του fracking. Όπως επισημαίνει η ΙΕΑ, η βιομηχανία οφείλει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική.

Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος π.χ., ετοιμάζει μια ανάλυση των επιπτώσεων του fracking σε νερό και υπόγεια ύδατα, που θα κυκλοφορήσει το 2014. Σε παρόμοιες κινήσεις προχωρά και το υπουργείο Εσωτερικών. Σε εθνικό επίπεδο, το ρυθμιστικό πλαίσιο ποικίλλει, γι’ αυτό είναι δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα.

 

Οι επιδόσεις ανά χώρα

Στον Καναδά, η παραγωγή σήμερα ανέρχεται στα 70 bcm, ποσότητα που αποτελείται κυρίως από tight gas με μικροποσότητες σχιστολιθικού αερίου και CBM. Ως το 2035, το σχιστολιθικό αέριο θα ενισχύσει την παραγωγή σε 140 bcm. Κάπως ανορθόδοξα, η «έκρηξη» της παραγωγής σχιστολιθικού αερίου στις ΗΠΑ έχει εμποδίσει την ανάπτυξη μη συμβατικού αερίου στον Καναδά, καθώς η ανάγκη της χώρας για εισαγωγή αερίου από τον Καναδά έχει μειωθεί. Το εν λόγω γεγονός οδήγησε τις τιμές στην αγορά της Β. Αμερικής σε κατρακύλισμα, απωθώντας τους επίδοξους επενδυτές. Παρόλα αυτά, δυναμικές προοπτικές παρουσιάζουν οι εξαγωγές καναδικού LNG, με τις επιχειρήσεις να επικεντρώνονται πλέον στην έρευνα πετρελαϊκών πεδίων στην βρετανική Columbia και την Alberta και το Bakken.

Αντίστοιχα, σημαντικός παραγωγός τείνει να καταστεί και το Μεξικό, η παραγωγή του οποίου ως το 2035 αναμένεται να φτάσει τα 30 bcm, σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies». Η κρατική πετρελαϊκή Pemex δείχνει να αντιλαμβάνεται τις προοπτικές του εν λόγω αερίου, γι’ αυτό και προχώρησε σε 3ετές πρόγραμμα (200 εκατ. δολ.) για έρευνες σχιστολιθικού φυσικού αερίου στο Eagle Ford.

Ως περιοχή «καλά προικισμένη» χαρακτηρίζεται η Ευρώπη, αναφορικά με τους τρεις τύπους μη συμβατικού φυσικού αερίου (σχιστολιθικό αέριο, tight gas και CBM). Παρόλα αυτά, η περαιτέρω ανάπτυξη θα πρέπει να συμβαδίσει με τις γεωλογικές συνθήκες, οι οποίες είναι σαφώς δυσκολότερες έναντι της Β. Αμερικής. Επίσης, η Ευρώπη -και ιδιαίτερα η Δυτική- έχει να αντιμετωπίσει και τη σθεναρή αντίσταση της κοινής γνώμης στο θέμα αυτό.

Με βάση το Σενάριο «New Policies» [δείτε εδώ σχετικά με τα σενάρια της έκθεσης], η παραγωγή εντός ΕΕ, ως το 2035, θα φτάσει τα 20 bcm. Το μεγαλύτερο μερίδιο παραγωγής θα προέλθει από την Πολωνία (8 bcm), η οποία θεωρείται πολλά υποσχόμενη. Από τον Σεπτέμβριο του 2013, έχουν ερευνηθεί σχεδόν 50 φρεάτια, ενώ ως το 2016 ο αριθμός αυτό θα φτάσει το 200. Από την πλευρά του το Ην. Βασίλειο θα συνεισφέρει με 3 bcm σχιστολιθικού αερίου κυρίως μέσω του πεδίου Bowland.

Εκτός ΕΕ, η παραγωγή μη συμβατικού φυσικού αερίου της Ουκρανίας ανέρχεται σε επίπεδα παρόμοια με της γειτονικής της Πολωνίας, με προοπτικές μέτριας ανάπτυξης λόγω του δύσκολου επενδυτικού κλίματος.

Στην Αυστραλία, το CBM αποτελεί το επίκεντρο ανάπτυξης, ενώ η ολοκλήρωση 3 σταθμών LNG στο Queensland αναμένεται να τονώσει περαιτέρω την παραγωγή. Ως το 2035, η παραγωγή CBM θα έχει φτάσει τα 100 bcm. Μοναδική τροχοπέδη στην ανάπτυξή του, ίσως, να αποτελέσει η διαχείριση υδάτινων πόρων, ένα θέμα ιδιαίτερα ευαίσθητο για τη χώρα δεδομένης της λειψυδρίας.

Στην Κίνα, το CBM βρίσκεται ήδη σε εμπορική παραγωγή. Το 2011 παρήχθησαν 10 bcm. Ωστόσο, παρατηρείται βραδύτητα στο ρυθμό παραγωγής, παρά τις εκτιμήσεις για 6,5 bcm ως το 2015. Ως το 2020 υπολογίζεται ότι η παραγωγή CBM θα είναι 30 bcm, ενώ ως το 2035 θα ανέλθει σε 120 bcm το χρόνο.

Στην περίπτωση της Ινδίας, η παραγωγή μη συμβατικού αερίου είναι ανενεργή. Ωστόσο στο μέλλον η εικόνα αυτή θα αλλάξει. Σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies», η εμπορική παραγωγή σχιστολιθικού αερίου και CBM θα ξεκινήσει στα τέλη της παρούσας δεκαετίας, με το shale gas να φτάνει τα 35 bcm ως το 2035 και το CBM τα 25 bcm.

Στην Ινδονησία υπάρχουν σενάρια ανάπτυξης μη συμβατικού αερίου ως το 2020, με την παραγωγή (σχιστολιθικού αερίου και CBM) να φτάνει τα 20 bcm ως το 2035. Στόχος της κυβέρνησης είναι ως το 2018 να έχει ήδη ξεκινήσει η εμπορική παραγωγή σχιστολιθικού αερίου.

Αξιοσημείωτο ενδιαφέρον για την παραγωγή μη συμβατικού αερίου παρουσιάζει και η Αλγερία. Ωστόσο, στόχος της Αλγερίας είναι η αντιμετώπιση της μειωμένης παραγωγής υδρογονανθράκων, μέσω τροποποίησης της νομοθεσίας, της εισαγωγής φορολογικών κινήτρων κ.ά. Στο Σενάριο «New Policies» αναφέρεται ότι η χώρα ως το 2035 θα παράξει 15 bcm.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα (2013), η Αργεντινή καταλαμβάνει τη 2^η θέση παγκοσμίως σε πόρους σχιστολιθικού φυσικού αερίου. Από γεωλογικής άποψης, η χώρα διαθέτει τις καλύτερες προοπτικές, αλλά δημοσιονομικά και πολιτικά προβλήματα εμποδίζουν την ανάπτυξη του εν λόγω τομέα. Οι εταιρείες που επιχειρούν στη χώρα θα επικεντρωθούν στην παραγωγή πετρελαίου και ξηρού φυσικού αερίου. Επίσης, ανασταλτικός παράγοντας στην παραγωγή σχιστόλιθου είναι η χαμηλή τιμή προσφοράς του που ισχύει από τον Φεβρουάριο του 2013, με πλαφόν τα 7,50 δολ. ανά MBtu σε όλους τους τύπους αερίου. Βάσει του Σεναρίου «New Policies», η παραγωγή σχιστόλιθου και tight gas θα φτάσει τα 50 bcm σε ετήσια βάση, ως το 2035, σε αντίθεση με τα 40 bcm της συμβατικής παραγωγής.

 

Είναι οι υδρίτες μεθανίου η επόμενη επανάσταση;

Οι υδρίτες μεθανίου αποτελούν κοιτάσματα φυσικού αερίου παγιδευμένα μαζί με νερό σε κρυσταλλική δομή, που σχηματίζονται σε χαμηλές θερμοκρασίες και μέτρια πίεση. Υπάρχουν τρείς γενικά τύποι κοιτασμάτων υδριτών:

-Υδρίτες που είναι στην επιφάνεια του βυθού (Hydrates mounds on seafloor) -Υδρίτες που είναι κάτω από την επιφάνεια του βυθού και που ήταν δύσκολο να εξορυχθούν μέχρι πρόσφατα (Methane hydrate deposits below seafloor)

-Υδρίτες που είναι στα όρια περιοχών (π.χ. Αρκτική) που το έδαφος είναι παγωμένο (permafrost) και που σχηματίστηκαν από βακτηριδιακή δράση πολλών ετών. Η ΙΕΑ «βλέπει» στους υδρίτες μεθανίου το μέλλον για την περαιτέρω ανάπτυξη των προμηθειών φυσικού αερίου. Αν και οι εκτιμήσεις ποικίλλουν, το επικρατέστερο σενάριο κάνει λόγο για 1.000 - 1.500 tcm ή 300 - 1.500 χρόνια παραγωγής. Μάλιστα, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ υπολογίζει ότι οι υδρίτες φυσικού αερίου είναι 10-100 φορές περισσότεροι στον κόσμο σε σχέση με τα αποθεμάτων σχιστολιθικού αερίου της χώρας.

Η παραγωγή φυσικού αερίου από ένυδρο μεθάνιο δημιουργεί τεράστιες τεχνολογικές προκλήσεις, με τη σχετική τεχνολογία εξόρυξης να βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα. Πάντως, ο μακροπρόθεσμος ρόλος των υδριτών μεθανίου θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές της κλιματικής αλλαγής, καθώς η απελευθέρωση μεθανίου στην ατμόσφαιρα ενισχύει το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Πάντως, για χώρες όπως η Ιαπωνία που βασίζονται στην εισαγωγή ακριβής ενέργειας, οι υδρίτες μεθανίου θα αποτελέσουν ελκυστική επιλογή ενεργειακού εφοδιασμού. Ως τα τέλη του 2020, μάλιστα, η χώρα στοχεύει να βρίσκεται ήδη στην εμπορική παραγωγή του.

http://www.energypress.gr/news/IEA-World-Energy-Outlook-2013:-Katalytikos-o-rolos-toy-mh-symbatikoy-aerioy-sth-mellontikh-promhtheia-fysikoy-aerioy