IEA - World Energy Outlook 2013: Στα 450 bcm οι εισαγωγές αερίου στην Ευρώπη το 2035

Η ανοδική τροχιά στην οποία κινείται το εμπόριο φυσικού αερίου τις δύο τελευταίες δεκαετίες αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι το 2035, προβλέπει η ΙΕΑ στο World Energy Outlook 2013, κάνοντας μάλιστα λόγο για μία «πολύ δυναμική περίοδο» για τις διεθνείς αγοραπωλησίες του καυσίμου.

Σύμφωνα μάλιστα με το κεντρικό σενάριο της έκθεσης (New Policies Scenario), οι διακινούμενες ποσότητες αναμένεται να αυξηθούν κατά 400 δισ. κυβικά μέτρα, φτάνοντας το 2035 στα 1.090 δισ. κυβικά μέτρα.

Χώρες όπως οι Αυστραλία, ΗΠΑ, Καναδάς και Αν. Αφρική θα διεκδικήσουν αξιόλογα μερίδια από την «πίτα» της αγοράς, ενώ «παραδοσιακοί» παίκτες (Ρωσία και Κατάρ) θα συνεχίσουν να συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγάλων υπολογίσιμων εξαγωγέων.

Στην έκθεση, μεταξύ άλλων, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στο Αζερμπαϊτζάν και ειδικότερα στη μεταφορά του αζέρικου αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές μέσω του TAP. Η ΙΕΑ εκτιμά ότι οι ποσότητες που θα διατεθούν στις ευρωπαϊκές αγορές θα είναι σχετικά μικρές συγκριτικά με τη ζήτηση της περιοχής, ωστόσο, η μεταφορά αερίου από το Αζερμπαϊτζάν αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας αλλά και στη διαφοροποίηση των προμηθειών των ευρωπαϊκών αγορών.

Ο παλμός της αγοράς έρχεται από την Ευρασία

Σε αντίθεση με τα σημερινά δεδομένα, το διεθνές εμπόριο, μέχρι το 2035, θα μεταφερθεί από τον Ατλαντικό στην Ευρασία, θέτοντας νέα διλήμματα στους παραγωγούς της περιοχής, οι οποίοι εξαρτώνται πλήρως από την ανάπτυξη και ολοκλήρωση υποδομών (αγωγών) για την ομαλή πρόσβαση του αερίου στις αγορές.

Ειδικά στο LNG, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι οι διεθνείς αγορές θα είναι πιο δεκτικές σε βραχυπρόθεσμες αλλαγές στις συνθήκες της αγοράς, καινοτόμα τιμολόγηση και λιγότερους περιορισμούς ως προς τις περιοχές διάθεσης του καυσίμου, διασύνδεση νέων αγορών και αλλαγή του τρόπου τιμολόγησης στο αέριο σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο πίνακας δείχνει αναλυτικά την πορεία εμπορίου φυσικού αερίου (αγωγοί, LNG) εντός και εκτός ΟΟΣΑ και ανά σενάριο (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Παρά την περιορισμένη ζήτηση, η ανάγκη της Ευρώπης για εισαγόμενο φυσικό αέριο θα έχει γίνει εντονότερη ως το 2035, καθώς η παραγωγή μειώνεται (μοναδική εξαίρεση θα αποτελέσει η Νορβηγία). Στην ΕΕ, η ανάγκη για εισαγωγή φυσικού αερίου αυξάνεται κατά 140 bcm, φτάνοντας το 2035 στα 450 bcm. Η καλή γεωπολιτική θέση της Ευρώπης θα εξασφαλίσει αυτές τις ποσότητες από διάφορες πηγές, συμπεριλαμβανομένης και της Νορβηγίας -που αναδείχθηκε στον μεγαλύτερο προμηθευτή αερίου της ΕΕ το 2012-, της Ρωσίας, της Αλγερίας, καθώς και από την διεθνή αγορά LNG.

Ο πίνακας αποτυπώνει την πορεία ζήτησης και προμήθειας φυσικού αερίου στην ΕΕ ως το 2035 (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

 

Στα 47 bcm η παραγωγή αζέρικου αερίου το 2035

Την περίοδο αυτή στο προσκήνιο έρχεται το αζέρικο φυσικό αέριο που θα εφοδιάσει την Ευρώπη μέσω αγωγών, ενώ βλέψεις υπάρχουν και από το Ιράκ, μέσω του Νοτίου Διαδρόμου.

Ειδικά για τους εξαγωγείς αερίου μέσω αγωγών, η «καρδιά» των εξελίξεων χτυπά στην Ευρασία. Το 2013 η κ/ξ που έχει αναλάβει την ανάπτυξη του Shah Deniz ΙΙ, με την ανακοίνωση της επιλογής του TAP έναντι του Nabucco, έδωσε την τελική εικόνα της πορείας που θα ακολουθήσει το αζέρικο αέριο μέχρι την Ευρώπη: αφού διασχίσει την Τουρκία -μέσω του Trans-Anatolian Gas Pipeline (TANAP)- το αζέρικο αέριο θα κατευθυνθεί προς Ελλάδα και Αλβανία και εν συνεχεία προς νότια Ιταλία, μέσω του Trans-Andriatic Pipeline (TAP), με πιθανότητα να κατευθυνθεί προς Μαυροβούνιο, Βοσνία - Ερζεγοβίνη και Κροατία. Μόλις ο αγωγός ολοκληρωθεί, περίπου το 2020, σχεδόν 10 bcm αζέρικου αερίου ετησίως θα εισρέουν στη νότια Ευρώπη, με δυνατότητα η ποσότητα αυτή να αυξηθεί μεταγενέστερα σε 20 bcm.

Η προοπτική λειτουργίας του Νότιου Διαδρόμου, ως το 2035, θα επιτρέψει την επέκταση των εξαγωγών αζέρικου αερίου, η παραγωγή του οποίου εκτιμάται σε 47 bcm έναντι 17 bcm που είναι τώρα.

Η στάση της Μόσχας στην τιμολόγηση αερίου «φρενάρει» τις εξαγωγές

Όσον αφορά στη Ρωσία, η ΙΕΑ προβλέπει μέτρια αύξηση των εξαγωγών αερίου από τη χώρα έως το 2020, παρά την πρόσθετη εξαγωγική ικανότητα που θα προσφέρουν οι αγωγοί South και North Stream. Η ΙΕΑ εκτιμά ότι «φρένο» στην ως τώρα ταχεία ανάπτυξη των εξαγωγών βάζει η επιμονή της Ρωσίας στην τιμολόγηση του αερίου που εξάγει στην Ευρώπη βάσει των τιμών του πετρελαίου. Αυτό, σύμφωνα με την ΙΕΑ,  θα λειτουργήσει εις βάρος του μεριδίου που κατέχει στην αγορά.

Μετά το 2020 ωστόσο, οι ρωσικές εξαγωγές μέσω αγωγών αναμένεται να αυξηθούν ξανά, αφού το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στα ανατολικά. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης εξαγωγών θα προέλθει από τις διασυνοριακές συναλλαγές Κίνας-Ανατολικής Σιβηρίας. Υπολογίζεται ότι η Κίνα θα συγκεντρώσει τον μεγαλύτερο όγκο φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία.

 

Η μεγαλύτερη κατανάλωση αερίου από Ασιάτες

Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού αποτελεί την αγορά με τις πιο βαθιές αλλαγές στο κομμάτι της εκπομπής αερίων, αν και η ταχύτητα και η έκταση των αλλαγών αυτών βρίσκονται υπό καθεστώς αβεβαιότητας. Εκτός από τις Ιαπωνία και Κορέα που χαρακτηρίζονται ως ώριμες αγορές φυσικού αερίου, η εν λόγω περιοχή παρουσιάζει μεγάλες δυνατότητες ώστε να αυξηθεί η κατανάλωση φυσικού αερίου. Ήδη υπάρχουν αρκετές πόλεις που αναζητούν τρόπους διαφοροποίησης του ενεργειακού τους μίγματος και αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Αυτή τη στιγμή η εν λόγω περιοχή πάντως πληρώνει τις υψηλότερες τιμές στο διεθνές εμπόριο φυσικού αερίου, εγείροντας ερωτήματα οικονομικής «προσιτότητας».

Ιαπωνία, Κορέα και Ταϊπέι, οι παραδοσιακοί Ασιάτες εισαγωγείς LNG, έχουν ήδη προσχωρήσει στην Ένωση Χωρών της ΝΑ Ασίας - ASEAN (Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Ταϊλάνδη, Μαλαισία και Σιγκαπούρη). Σύμφωνα με τις προβλέψεις, ως το 2035, οι μεγαλύτερες εισαγωγές αερίου θα γίνουν από αναδυόμενους καταναλωτές, με την Κίνα να κρατά τη «σκήπτρα» εισαγωγών (210 bcm) και την Ινδία να ακολουθεί (70 bcm).

Την ίδια περίοδο, οι καθαρές εξαγωγές από την ASEAN θα συρρικνωθούν σε περίπου 50-15 bcm, ενώ η καθαρή ζήτηση για εισαγωγές αερίου αυξάνεται σε χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ. Ο συνολικός αντίκτυπος των αλλαγών αυτών θα έχει ως αποτέλεσμα να καταστεί η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού το «στήριγμα» του διεθνούς εμπορίου φυσικού αερίου. Αναλυτικά, η πορεία ζήτησης και προμήθειας αερίου στην Κίνα βάσει του Σεναρίου «New Policies» έχει ως εξής (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

 

Απαραίτητες οι επενδύσεις για την αντιμετώπιση της ζήτησης

Συνολικές επενδύσεις από 8.500 δισ. δολ. την περίοδο 2012-2035 ή περίπου 370 δισ. δολ. το χρόνο απαιτούνται κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας φυσικού αερίου, σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies», για να υποστηριχθεί η αυξημένη ζήτηση στον κλάδο.

Τα 2/3 των εν λόγω δαπανών, δηλ. σχεδόν 250 δισ. δολ. ετησίως, κρίνεται απαραίτητο να διοχετευθούν στην κατασκευή «πράσινων» έργων, την ανάπλαση απαλλοτριωμένων περιοχών, ένα ποσοστό 23% για την κατασκευή δικτύων μεταφοράς - διανομής αερίου και ένα 9% για τερματικούς LNG.

Σχεδόν πάνω από το ήμισυ των επενδύσεων κρίνεται σκόπιμο να δαπανηθούν στις χώρες εκτός ΟΟΣΑ, όπου η τοπική ζήτηση και παραγωγή αυξάνεται στο έπακρο. Η εν λόγω περίπτωση αφορά κυρίως τις ΗΠΑ και τον Καναδά, όπου η παραγωγή προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά στο μέλλον (λόγω πληθώρας γεωτρήσεων μη συμβατικού αερίου) και θα χρειαστεί να δαπανηθεί το ¼ των συνολικών παγκόσμιων επενδύσεων αερίου. Παρακάτω φαίνεται αναλυτικά οι κατασκευαστικές επενδύσεις που θα γίνουν ανά χώρα και τύπο αερίου σύμφωνα με το Σενάριο «New Policies» (κάντε κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Ωστόσο, την επενδυτική πορεία της βιομηχανίας στο μέλλον, θα επηρεάσουν το υψηλό κόστος κατασκευής μονάδων, το κόστος εργατικού δυναμικού, εξοπλισμού και Α’ υλών. Αν και η ευρύτερη κατανομή πόρων φυσικού αερίου (συμβατικών και μη), θα προσδώσει κάποια άνεση, στη μελέτη σημειώνεται ότι δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα υλοποιηθούν όλες οι προαπαιτούμενες επενδύσεις, ώστε να επιτευχθούν οι προβλέψεις του Σεναρίου «New Policies» (σ.σ. παραγωγή, ζήτηση, τιμολόγηση κ.ά.).

Σύμφωνα με την ΙΕΑ, ενδεχομένως να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στις επενδύσεις του κλάδου είτε η καθυστέρηση ολοκλήρωσης έργων καίριας σημασίας, είτε μια σειρά από ρυθμιστικά θέματα, όπως η υποτιμολόγηση οικιακού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

(ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΑΠΟΔΟΣΗ: Βάσω Βεγιάζη)

http://www.energypress.gr/news/IEA-World-Energy-Outlook-2013:-Sta-450-bcm-oi-eisagwges-aerioy-sthn-Eyrwph-to-2035