Ασκήσεις ενεργειακής ισορροπίας από τον Αλέξη Τσίπρα στη Ρωσία

Δύσκολη παρτίδα σκάκι ξεκινά να παίζει από σήμερα ο Α. Τσίπρας με την επίσκεψή του στη Μόσχα. Καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην στρατηγική διεύρυνσης των οριζόντων της χώρας σε οικονομικό και ενεργειακό επίπεδο, και στην ανάγκη να μην προκληθούν παρενέργειες στις σχέσεις της Αθήνας με τους φυσικούς της συμμάχους.

Ασκηση δύσκολη, αφού είναι υπαρκτός ο κίνδυνος, οι ελιγμοί του, αντί να ενισχύσουν το διαπραγματευτικό βάρος της Ελλάδας, να τροφοδοτήσουν την άποψη ότι η χώρα έχει γίνει παράγοντας γεωοπολιτικής αστάθειας.

Δεν αποκλείεται στη σημερινή συνάντηση Πούτιν-Τσίπρα να συζητηθούν τα πάντα, από παροχή δανείου, σκόντο στο φυσικό αέριο, άρση του αγροτικού εμπάργκο, επενδύσεις σε λιμάνια, ΤΡΑΙΝΟΣΕ, και ΔΕΠΑ, με ανταλλάγματα φυσικά τη συμμετοχή της Ελλάδας στον αμφισβητούμενο από τη Δύση ρωσικών συμφερόντων αγωγό Turkish Stream.

Στην ουσία πρόκειται για ένα παιχνίδι ισχύος γύρω από τον έλεγχο της ενέργειας με "μπαλαντέρ" την Ουκρανία, στο ρόλο του "κακού" τις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον, και την Ελλάδα να επιδιώκει για μια ακόμη φορά να μπει σφήνα στο παιχνίδι των αγωγών με κίνδυνο φυσικά στο τέλος να μείνει στα… κρύα του λουτρού. Εξάλλου αυτό έχει συμβεί σε όλα τα μέχρι τώρα μεγαλεπήβολα ελληνο-ρωσικά σχέδια.

Εκείνο που πρέπει να λάβει υπόψη της η Ελλάδα δεν είναι τα ρούβλια, αλλά το ρίσκο που θα επωμιστεί αν ξεπεράσει τις γραμμές των αποδεκτών σχέσεων με τη Ρωσία. Σε αυτό το "power game" με τους αγωγούς, και όπου η Ελλάδα πάει να μπει σφήνα, ο κίνδυνος είναι τα διπλωματικά της ανοίγματα αντί να αποτελέσουν ένα διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στους εταίρους, όπως προσδοκά ο Π. Λαφαζάνης, να τροφοδοτήσουν το αντίστροφο αποτέλεσμα. Να "αγοράσει" δηλαδή η Ελλάδα γεωπολιτικό κίνδυνο.

Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Ρώσος Πρόεδρος, εκτιμώντας τη μέχρι τώρα στάση της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των κυρώσεων, αναμένεται σύμφωνα με διπλωματικές πηγές να προσφέρει στον Α. Τσίπρα άρση του εμπάργκο τροφίμων και έναρξη διαπραγματεύσεων για "σκόντο" στο φυσικό αέριο. Δεν αποκλείεται πάλι ως αντάλλαγμα για την έκπτωση στο αέριο η Ρωσία να ζητήσει πρόσβαση σε ΟΛΘ και ΤΡΑΙΝΟΣΕ, εταιρείες για τις οποίες οι Ρωσικοί Σιδηρόδρομοι έχουν εκφράσει επενδυτικό ενδιαφέρον. 

Στο χοντρό ωστόσο παιχνίδι, τη στήριξη δηλαδή της Αθήνας που ψάχνει ο Πούτιν για να προωθήσει τον αγωγό Turkish Stream, προκειμένου από το 2019 και μετά, παρακάμπτοντας την Ουκρανία, να μεταφέρει 47 δισ. κυβικά μέτρα αερίου ετησίως στην Κεντρική Ευρώπη, δεν αποκλείεται ο Α. Τσίπρας να κρατήσει όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά ενόψει των κρίσιμων διαπραγματεύσεων με τους εταίρους τους επόμενους μήνες. 

Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Πούτιν θα του επαναλάβει ότι η Ρωσία ζητάει τη συμμετοχή της Αθήνας στον αγωγό, προσφέροντας του ανταλλάγματα που δεν έχουν ακόμη διευκρινισθεί, αλλά σύμφωνα με δημοσίευμα της ρωσικής Kommersant, μπορεί να αφορούν και δάνεια. 

Κοινό μέτωπο ΗΠΑ-Βρυξελλών

Όπως και επί Κώστα Καραμανλή, οι προσπάθειες για αναβαθμισμένο ρόλο στη μεταφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου από τη Ρωσία (συμμετοχή στους αγωγούς Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης και South Stream), έρχονται αντιμέτωπες με το κοινό μέτωπο Ε.Ε.-ΗΠΑ που θέλει να περιορίσει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Μόσχα υπό το φόβο ότι αυτή μπορεί να γίνει και πολιτική. Αλλά πέραν των όσων λένε οι Βρυξέλλες γνωρίζουν καλά πως η ΕΕ εξαρτάται από το ρωσικό φυσικό αέριο. Αν δεν βρεθεί λύση στη ρήξη Κίεβου-Μόσχας, η ΕΕ θα πρέπει να υποκαταστήσει μέσω άλλων αγωγών τα 63 δισ. κυβικά που καταναλώνει μέσω της Ουκρανίας. Τόσο πολύ αέριο, προς το παρόν δεν διαθέτει άλλος. Ούτε παρόμοιας χωρητικότητας αγωγοί υπάρχουν, πλην των ρωσικών. Προς το παρόν η Κομισιόν δείχνει να προτιμά τη διέλευση του ρωσικού αερίου δια μέσω της Βουλγαρίας, και από εκεί σε Σκόπια, Σερβία, Ουγγαρία ως τα σύνορα της Αυστρίας. Η αιτία σχετίζεται, με τις πολύ καλές σχέσεις της ΕΕ με την κυβέρνηση Μπορίσοφ.

Το μπαλαντέρ της Ουκρανίας

Αν διατηρηθεί επί μακρόν η σύρραξη στην Ουκρανία και η πολιτική εκκρεμότητα με το Κίεβο, η Μόσχα θα διακινδυνεύσει τη σχέση της με τον καλύτερο της πελάτη, την Ευρώπη. Μια σχέση που μεταφράζεται σε 20 δισ. δολάρια το χρόνο. Τόσα εισπράττει από την πώληση του ρωσικού αερίου μέσω Ουκρανίας στην Ευρώπη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Μόσχα προωθεί τον αγωγό. Υπό αυτό το πρίσμα, οι "φόβοι" της Δύσης για ενίσχυση της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία είναι προσχηματικοί, λένε κάποιοι αναλυτές. Διότι με τον Turkish Stream δεν πρόκειται να προστεθούν νέες ποσότητες ρωσικού αερίου στην Ευρώπη. Αυτό που θα αλλάξει είναι μόνο ο δρόμος, και η "προβληματική" Ουκρανία θα δώσει τη θέση της σε ένα Νότιο διάδρομο. Επομένως το επιχειρούμενο μπλόκο της Δύσης είναι καθαρά πολιτικό. Το σχέδιο όμως κινδυνεύει και από την ίδια τη Ρωσία. Τυχόν εξεύρεση μιας αποδεκτής από τη Μόσχα λύσης στο Ουκρανικό, θα καταστήσει μη αναγκαίο τον νέο αγωγό, και θα αφήσει την Ελλάδα στα κρύα του λουτρού, και όχι για πρώτη φορά...

Τι ρόλο ψάχνει η Αθήνα

Το σχέδιο που έχει προταθεί στην Αθήνα, της δίνει πιο αναβαθμισμένο ρόλο απ' ότι το 2009. Η πρώτη χώρα που θα "υποδέχεται" το αέριο θα είναι η Ελλάδα, και από εδώ στη συνέχεια θα μεταφέρεται σε Σκόπια, Σερβία, Ουγγαρία, μέχρι και τα σύνορα με την Αυστρία. Το 2009, ο πρώτος και βασικός κρίκος του σχεδίου Πούτιν ήταν η Βουλγαρία, απ' όπου και θα διερχόταν ο αγωγός South Stream πριν διακλαδωθεί προς την Κ. Ευρώπη. Σήμερα το ρόλο της Σόφιας φιλοδοξεί να "παίξει" η Αθήνα, αφού οι Ρώσοι θεωρούν τη κυβέρνηση Μπορίσοφ υπεύθυνη για το ναυάγιο του South Stream επειδή πορεύεται στα γεωοπολιτικά μαζί της, γι' αυτό και δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη στο πολιτικό προσωπικό της άλλοτε πιστής τους συμμάχου. Τα όποια ωστόσο οφέλη για την Ελλάδα αναιρούνται αν δεν καταφέρει να εντάξει την προσπάθεια αυτή σε μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική. Τι νόημα δηλαδή θα έχει αν οι εν δυνάμει καταναλώτριες χώρες δεν δεχθούν να μπουν στο παιχνίδι του αγωγού; Αυτός είναι και ο λόγος που ο υπ. Εξωτερικών Ν.Κοτζιάς συναντήθηκε χθες στη Βουδαπέστη με τους ομολόγους του από Τουρκία, Σερβία, Ουγγαρία και πΓΔΜ, δηλαδή των χωρών διέλευσης. Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπ. Εξωτερικών, τα πέντε κράτη εξέδωσαν κοινή διακήρυξη ότι "δεσμεύονται πολιτικά να στηρίξουν, με τη μεταξύ τους συνεργασία και τη διέλευση αγωγών μέσα από το έδαφος τους, τη δημιουργία μιας εμπορικά βιώσιμης επιλογής διαφοροποίησης των οδών και των πηγών φυσικού αερίου για τη διοχέτευσή του σε όλη την Κεντρική και ΝΑ Ευρώπη".

Η Γερμανία

Σε αυτό το "power game", ισχυρό, αν και αφανή ρόλο, έχει και η Γερμανία. Το γερμανικό δίκτυο παραλαμβάνει κάθε χρόνο 30 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού "Nord Stream" όπου συμμετέχουν γερμανικοί βιομηχανικοί κολοσσοί και η Gazprom. Είναι γνωστό πως οι Γερμανοί ενδιαφέρονται να επεκτείνουν τη χωρητικότητα του "Nord Stream" προκειμένου να καλύψουν την μεταφορά ακόμη και του συνόλου της ποσότητας του ρωσικού αερίου, που μέσω Ουκρανίας, διοχετεύεται σήμερα στην Ευρώπη. Υπό αυτό το πρίσμα, μια τέτοια εξέλιξη θα έθετε υπό τον έλεγχο του Βερολίνου το σύνολο του ρωσικού φυσικού αερίου που διέρχεται από την Ευρώπη.

Τα νομικά αγκάθια 

Από το 2009 και μετά, κάθε αγωγός που κατασκευάζεται επί ευρωπαϊκού εδάφους πρέπει να παρέχει ελεύθερη πρόσβαση σε τρίτους. Κανείς δεν μπορεί να αποκλείει τους ανταγωνιστές του. Επίσης ο ιδιοκτήτης πρέπει να είναι διαφορετικός από τους χρήστες. Δεν μπορεί π.χ. η Μόσχα να εμποδίσει τη διέλευση μέσω του αγωγού της, αζέρικου ή ιρανικού φυσικού αερίου. Στην περίπτωση του South Stream, η Μόσχα αρνήθηκε να ζητήσει τη σχετική πιστοποίηση από τις Βρυξέλλες. Δεν ήθελε να μπλέξει με τις Βρυξέλλες αφού γνώριζε ότι θα της βάλουν προσκόμματα, θα ζητήσουν να ελέγξουν μία- μία τις συμφωνίες της Gazprom με κάθε μια από τις χώρες διέλευσης ξεχωριστά, κ.οκ.. Το ίδιο κάνει και τώρα η Μόσχα. Λέει "εγώ σας φέρνω το αέριο στα ελληνο-τουρκικά σύνορα, στα ευρωπαϊκά δηλαδή σύνορα, και από εκεί και πέρα βρείτε εσείς τρόπο πως θα το μεταφέρετε".

http://energypress.gr/news/askiseis-energeiakis-isorropias-apo-ton-alexi-tsipra-sti-rosia