IEA - World Energy Outlook 2013: Νέα δεδομένα στην τιμολόγηση του φυσικού αερίου

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο τιμολόγησης του φυσικού αερίου στις διεθνείς συναλλαγές έως το 2035 προβλέπει η ΙΕΑ στο World Outlook 2013. Πρόκειται για αλλαγές που θα επέλθουν λόγω των νέων διασυνδέσεων μεταξύ των περιφερειακών αγορών, οι οποίες με τη σειρά τους θα επιφέρουν σύγκλιση στους μηχανισμούς τιμολόγησης που εφαρμόζονται παγκοσμίως.

Κομβικό ρόλο σε αυτές τις αλλαγές αναμένεται να διαδραματίσουν οι νέες ποσότητες LNG που θα διατεθούν κυρίως από τις ΗΠΑ οι οποίες θα αποδυναμώσουν την τιμολόγηση βάσει των τιμών του πετρελαίου. Οι νέες συνθήκες εκτιμάται ότι θα μειώσουν έως κάποιο βαθμό τα μεγάλα χάσματα στις τιμές του φυσικού αερίου που αυτή τη στιγμή καταγράφονται παγκοσμίως, ωστόσο, σύμφωνα με την ΙΕΑ, θα συνεχίσουν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για την πλήρη ολοκλήρωση της παγκόσμιας αγοράς αερίου. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι καθυστερήσεις σε μεγάλες αγορές, όπως η ασιατική, όσον αφορά την υιοθέτηση μέτρων ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, η αναγκαστική σύναψη μακροπρόθεσμων συμβολαίων από κάποιες αγορές αλλά και η άρνηση μεγάλων προμηθευτών (πχ της ρωσικής Gazprom) να αλλάξουν τους μηχανισμούς τιμολόγησής τους.

Η υφιστάμενη κατάσταση

Ο τρόπος τιμολόγησης του φυσικού αερίου στις διεθνείς συναλλαγές έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια. Από το 2005 έως το 2008, μειώθηκαν σημαντικά οι ποσότητες φυσικού αερίου που τιμολογήθηκαν βάσει διαπραγματεύσεων μεταξύ των «μεγάλων» αγοραστών και προμηθευτών (Bilateral Negotiation).  Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αλλαγή της πολιτικής τιμολόγησης της Ρωσίας για τις εξαγωγές φυσικού αερίου στις γειτονικές χώρες (χαρακτηριστικό παράδειγμα η τιμολόγηση των εξαγωγών στην Ουκρανία βάσει των τιμών του πετρελαίου). Αντιθέτως, η τιμολόγηση βάσει των κανόνων της προσφοράς και της ζήτησης (Gas – on – gas competition) κατέγραψε σημαντική αύξηση. Από το 20% που ήταν το 2005, ανέβηκε στο 37% το 2012.

Στο παρακάτω διάγραμμα φαίνονται αυτές οι αλλαγές (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος): 

 

Οι προβλέψεις

Έως το 2035, η ΙΕΑ προβλέπει σημαντικές αλλαγές στην τιμολόγηση του φυσικού αερίου στις διεθνείς συναλλαγές. Ειδικότερα, αναμένεται αύξηση της εξάρτησης από μηχανισμούς που αντικατοπτρίζουν την εξισορρόπηση μεταξύ ζήτησης και προσφοράς του φυσικού αερίου και μείωση της εξάρτησης από τις τιμές του πετρελαίου. Στην Ευρώπη,  αναμένεται η ενίσχυση της υιοθέτησης της τιμολόγησης βάσει των  κόμβων φυσικού αερίου, μεγαλύτερη χρήση του spot trading και μικρότερης διάρκειας μακροπρόθεσμα συμβόλαια.

Σε Ασία – Ειρηνικό, αναμένεται επίσης να κερδίσουν έδαφος μηχανισμοί εναλλακτικοί της σύνδεσης των τιμών αερίου με το πετρέλαιο, με συμβάσεις περισσότερο ευέλικτες.

Τα επόμενα χρόνια, η ΙΕΑ εκτιμά ότι θα δημιουργηθούν νέες συνδέσεις μεταξύ των παγκοσμίων αγορών και νέες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μηχανισμών τιμολόγησης. Η ταχύτητα με την οποία αυτές οι αλλαγές θα πραγματοποιηθούν είναι ιδιαίτερα αβέβαιη και εξαρτάται από τις συνθήκες της αγοράς αλλά και από την υιοθέτηση συγκεκριμένων πολιτικών οι οποίες αφορούν, για παράδειγμα, στην πρόσβαση τρίτων στις υποδομές και στα τερματικά επαναεριοποίησης αλλά και στην ανάπτυξη ανταγωνιστικών αγορών αερίου και ανεξάρτητων κανονιστικών πλαισίων. 

Αυτή η σύγκλιση στους μηχανισμούς τιμολόγησης μέχρι το 2035, σύμφωνα με την ΙΕΑ, θα επιφέρει συγκλίσεις και στις τιμές του αερίου στις διάφορες περιφερειακές αγορές.

Καταλύτη στις παραπάνω αλλαγές, πέρα από την επιθυμία των αγοραστών αερίου να αναζητήσουν πιο συμφέροντες όρους για τις αγορές τους, θα αποτελέσουν οι αυξανόμενες ποσότητες LNG (κυρίως από ΗΠΑ αλλά σε κάποιο βαθμό και από την Ανατολική Αφρική) οι οποίες ακόμη δεν έχουν «δεσμευθεί» να κατευθυνθούν σε συγκεκριμένες αγορές.

Αυτές οι ανακατατάξεις στη διανομή μεγάλων ποσοτήτων LNG θα δημιουργήσουν νέες διασυνδέσεις μεταξύ των περιφερειακών αγορών αερίου, και κυρίως μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ασίας – Ειρηνικού,  περιορίζοντας έως κάποιο βαθμό τις μεγάλες διαφοροποιήσεις στις περιφερειακές τιμές αερίου που υπάρχουν σήμερα.

Ειδικά οι εξαγωγές LNG από τις ΗΠΑ αναμένεται να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στους παραδοσιακούς μηχανισμούς τιμολόγησης βάσει των τιμών του πετρελαίου και να δώσουν μεγαλύτερη «ελαστικότητα» στις συναλλαγές.

 

Τα εμπόδια για την ολοκλήρωση της παγκόσμιας αγοράς αερίου

Ωστόσο, βάσει του κεντρικού σεναρίου στο οποίο στηρίζονται οι προβλέψεις για το φυσικό αέριο (“New Policies Scenario”) [δείτε εδώ σχετικά με τα σενάρια της έκθεσης] υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί όσον αφορά τη διαμόρφωση μίας ολοκληρωμένης παγκόσμιας αγοράς αερίου.

Όπως προκύπτει από τις περιφερειακές τιμές φυσικού αερίου στο συγκεκριμένο σενάριο, μέχρι το 2035 συνεχίζουν να υπάρχουν διαφορές στις παγκόσμιες τιμές του καυσίμου (κυρίως για τις εξαγωγές από Ασία – Ειρηνικό), οι οποίες είναι αναμφισβήτητα μεγαλύτερες από τις διαφορές στα κόστη μεταφοράς.

Ένας βασικός περιορισμός για την ολοκλήρωση της αγοράς έχει να κάνει με το γεγονός ότι πολλές αγορές, λόγω των συνθηκών, επιλέγουν τη λύση των μακροπρόθεσμων συμβολαίων με αποτέλεσμα να υπάρχουν μικρά περιθώρια για συναλλαγές μέσω της αγοράς spot, κάτι το οποίο είναι απαραίτητο για τη δημιουργία μίας παγκόσμιας τιμής φυσικού αερίου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι για το 80% περίπου του LNG από 12 project LNG που βρίσκονται υπό κατασκευή σε παγκόσμιο επίπεδο, έχουν ήδη υπογραφεί μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας ενώ το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποσότητας έχει τιμολογηθεί βάσει των δεικτών πετρελαίου.

Μία λύση γι αυτό θα ήταν οι εξαγωγές LNG από τις ΗΠΑ οι οποίες δεν είναι ακόμη δεσμευμένες. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, οι συνθήκες στις επιμέρους αγορές καθιστούν τη συγκεκριμένη εξέλιξη όχι πλήρως επαρκή για έναν πιο ευρύ μετασχηματισμό των θεμελίων των τιμών του περιφερειακού εμπορίου φυσικού αερίου.

Φρένο στην πορεία προς μία ολοκληρωμένη αγορά αερίου βάζουν επίσης οι σημαντικές καθυστερήσεις που παρατηρούνται στις ασιατικές αγορές όσον αφορά την εισαγωγή ενός πιο ανταγωνιστικού μοντέλου για τις αγορές αερίου και την προμήθεια του καυσίμου. 

Εξάλλου, εμπόδιο στην προσπάθεια για την αναμόρφωση των δομών τιμολόγησης αποτελεί και η άρνηση συγκεκριμένων παραγωγών να αλλάξουν των τρόπο τιμολόγησης των εξαγωγών τους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η αλγερινή Sonatrach και η ρωσική Gazprom.

Το σενάριο της Σύγκλισης των Τιμών Αερίου (“Gas Price Convergence Case”)

Προκειμένου να εξαχθούν κάποια σημαντικά συμπεράσματα για τα αποτελέσματα που θα είχε μία γρηγορότερη σύγκλιση των τιμών φυσικού αερίου σε τομείς όπως η ζήτηση του καυσίμου ή οι τιμές ανά περιοχή, η ΙΕΑ ανέπτυξε ένα επιπλέον σενάριο.

Οι υποθέσεις στις οποίες βασίζεται το εν λόγω σενάριο, το οποίο φέρει την ονομασία “Gas Price Convergence Case”, περιλαμβάνουν μεγαλύτερες ποσότητες  LNG από τη Βόρεια Αμερική, γρηγορότερες αλλαγές στις αγορές αερίου αλλά και στους μηχανισμούς τιμολόγησης στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού και  μείωση του κόστους υγροποίησης και στη μεταφορά LNG.

Βάσει αυτού του σεναρίου, το μεγαλύτερο μέρος της σύγκλισης των τιμών αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως τα μέσα της δεκαετίας του 2020. Στην περίπτωση της Ευρώπης, η μέση τιμή εισαγωγής φυσικού αερίου πέφτει στα 22 δολ/Btu περί τα μέσα της δεκαετίας του 2020 ενώ στην περίπτωση της Ιαπωνίας πέφτει στα 12 δολ/Btu περίπου.

Στο παρακάτω διάγραμμα φαίνεται αναλυτικά η εξέλιξη των τιμών για  ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία τόσο για το σενάριο “New Policies” όσον και για το υποθετικό σενάριο της πλήρους σύγκλισης (“Gas Price Convergence Case”) (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος): 

Αποτέλεσμα των χαμηλότερων τιμών που θα προέκυπταν βάσει του νέου αυτού σεναρίου, θα ήταν η μεγαλύτερη ενίσχυση της ζήτησης, συγκριτικά με το βασικό – ρεαλιστικό σενάριο.

Ειδικότερα,  στην περίπτωση της σύγκλισης των τιμών, η κατανάλωση φυσικού αερίου παγκοσμίως εμφανίζεται ενισχυμένη κατά 107 bcm (αύξηση 2,1%) συγκριτικά με την προβλεπόμενη βάσει του σεναρίου “New Policies”. Ένα μέρος αυτής της επιπλέον κατανάλωσης έχει να κάνει με την αυξημένη ανταγωνιστικότητα του φυσικού αερίου συγκριτικά με άλλα καύσιμα.

Αναλυτικά, οι διαφορές που θα επέφερε στην κατανάλωση αερίου μία γρηγορότερη σύγκλιση των τιμών, φαίνονται στο παρακάτω διάγραμμα (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος): 

Παράλληλα, στην περίπτωση του επιπλέον σεναρίου που ανέπτυξε η ΙΕΑ, το όφελος των χωρών που βασίζονται στις εισαγωγές αερίου, λόγω των χαμηλότερων τιμών είναι πολύ μεγαλύτερο συγκριτικά με το αντίστοιχο του σεναρίου “New Policies”. Επίσης, παρόλο που οι ποσότητες αερίου που εισάγονται αυξάνονται, το συνολικό κόστος των εισαγωγών είναι μειωμένο για όλους τους μεγάλους εισαγωγείς αερίου. 

Στο ακόλουθα διάγραμμα φαίνεται η αύξηση που θα καταγραφόταν στις εισαγόμενες ποσότητες φυσικού αερίου το 2035  στην περίπτωση του σεναρίου σύγκλισης των τιμών συγκριτικά με τις αναμενόμενες (με μπλε χρώμα η εξοικονόμηση σε δις δολάρια) (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος): 

(ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΑΠΟΔΟΣΗ: Έλενα Κοτσίφη)

http://www.energypress.gr/news/IEA-World-Energy-Outlook-2013: